3 boyutlu yazıcıda hayati organların basılması hayal olmaktan çıkıyor mu?

 

Bir sabah uyanıyorsunuz, çok yorgun ve hasta hissediyorsunuz. İzleyen birkaç günde bu semptomlara karın ağrısı ve şişkinlik de ekleniyor. Çaresizce doktora gidiyorsunuz. Sonuç hiç de umduğunuz gibi sıradan bir hastalık değil; karaciğeriniz iflas etmiş. Eğer tedavi olmazsanız her gün daha da kötüye gidecek ve sonunda da öleceksiniz. Bu acı sonla karşılaşmamak için tek çareniz karaciğer nakli…

Aynı şeyin böbreklerinizin başına gelmeyeceğini nereden biliyorsunuz? Su içmeyi hiç sevmiyorsunuz. Üstelik ağır bir diyetle çok kısa sürede de çok kilo verdiniz. Zayıfladınız, iyi güzel de; böbrekleriniz neden ağrıyor acaba? Doktora gittiniz alelacele. Ne dese beğenirsiniz; “Böbrekleriniz çalışmıyor, diyalize girmeniz gerekiyor ama bu çözüm değil. Hemen böbrek nakli listesine adınızı yazdırmalısınız...”

Keşke bu kadar kolay olsa organ nakli. Listeye adınızı yazdırıp sabırla sıranın size gelmesini bekleyeceksiniz. Dünyada her gün 22 kişinin organ beklerken yaşamını yitirdiği bu Rus ruletinde sizin payınıza düşen ne olacak acaba?

Ülkemizde de organ bağışı yetersiz, her yıl yüzlerce insan nakil beklerken ölüyor

Kendisiyle video röportaj gerçekleştirdiğimiz Yeditepe Üniversitesi Böbrek Nakli Uzmanı Op. Dr. Altan Alim, http://www.iyiliksaglik.net/video-roportaj/ulkemizde-organ-bagisi-yetersiz-2015te-3-bin-204-bobrek-naklinin-sadece-670i ülkemizdeki acı tabloyu şu sözlerle özetliyor: “Her 100 kişiden sadece 25’i organlarını bağışlıyor. Ne yazık ki bu istediğimiz bir rakam değil. 10 yıl önce böbrek bekleme havuzumuzda 13-14 bin hasta varken şimdi 23 binlerde. Karaciğerde 500’ken artık 1500-2000 kişi bekliyor. 2015 yılında gerçekleştirilen 3 bin 204 böbrek naklinin sadece 670’i kadavradan gerçekleştirildi!”

Memorial Şişli Hastanesi’nden Prof. Dr. Koray Sadık Acarlı ise karaciğerde ideale yakın bir dağıtım sistemi olduğunu söylüyor ancak vurgulamadan geçemiyor:  “Türkiye’de asıl sorun organ çıkarmadaki yetersizlik olarak karşımıza çıkıyor.” http://www.iyiliksaglik.net/video-roportaj/karaciger-nakillerinde-en-buyuk-sorun-organ-yetersizligi

Medical Park Antalya Hastane Kompleksi Organ Nakli Merkezi Başkanı Prof. Dr. Alper Demirbaş da her yıl organ nakli gerçekleşmediği içinülkemizde yüzlerce kişinin hayatını kaybettiğine dikkat çekiyor ve ekliyor: “Ülkemizde 70 bin kronik böbrek hastasının 20 bin kadarı bekleme listesinde ama organ nakli ve bağışı ne yazık ki istenilen oranlara ulaşmayan, hatta yaklaşamayan bir alan.”http://www.iyiliksaglik.net/guncel/turkiyede-70-bin-kronik-bobrek-hastas...

 

 

3D yazıcıda basılan organa merhaba, organ bekleme listelerine son mu?

Ama hemen öyle umudumuzu yitirmeyelim. Yakında bu organ bekleme listeleri tarihe karışabilir. Vücudunuzdan alınan kök hücreler laboratuvarda ihtiyacınız olan hayati organı oluşturacak hücrelere dönüştürülerek bir bioyazıcıda basılabilir. Daha sonra bu organ laboratuvarda insan vücudunu andıran bir küvözde nakle kadar olgunlaştırılabilir. Sonuçta tıkır tıkır çalışan, hücreleri sizden alındığı için vücudunuzun da reddedemeyeceği sıfır kilometre bir organınız olabilir.

Elbette bu aşamaya gelmek o kadar kolay değil ancak umut veren gelişmeler de yok değil. Nedir bunlar, bakalım:

  • Yenileyici tıp yeni değil. Wake Forest Institute, 10 yıl önce başarılı şekilde laboratuvarda üretilmiş mesane hücrelerini nakletmeyi başardı.
  • Maliyetler giderek düşüyor. 2015’te BioBots, araştırmacıların yeni doku mühendislik tekniklerini test etmelerini sağlayan 10 bin dolarlık BioBots 1’i piyasaya çıkardı.
  • Araştırmalar tüm vücuda odaklandı. Örneğin, Wake Forest Institute, insan vücudundaki 35 ayrı parça üzerinde çalışıyor.
  • 3D yazıcıda basılmış dokular ve organlar umut veriyor. 3D Bioprinting Solutions, tiroid bezi basarak fareye nakletti. Organovo ise son ürettiği karaciğer doku modellerinin fonksiyonel ve 28 güne kadar istikrarlı olduğunu açıkladı.

 

Her gün güzel haberler geliyor 3D yazıcılarla ilgili olarak. Kemik, kıkırdak, deri ve kas gibi dokular artık rahatlıkla üretilebiliyor. Ancak kalp, karaciğer, böbrek, akciğer gibi hayati organlarda kan akışını sağlayacak kan damarlarının üretilmesi konusunda hâlâ bazı sıkıntılar var.

Ben bu konuda da yakın zamanda büyük gelişmeler kaydedileceğine eminim. Wake Forest Institute Direktörü Anthony Atala’nın aşağıdaki linkte yer alan 2011 TED konuşmasını izleyince umudum daha da artıyor. Hayati organların 3D bioyazıcılarda başarıyla basılmasına az kaldı; belki yarın belki yarından da yakın…

https://youtu.be/bX3C201O4MA

 

nuraytarhan@iyiliksaglik.net